Cardio Therapeutic Updates · Heart Health

Je volgende tien jaar, van binnenuit.

Beantwoord een paar vragen en zie je eigen slagader vorm krijgen: hoe groot de kans op een hartinfarct of beroerte is in de komende tien jaar, of over een heel leven, en hoeveel daarvan je nog kunt veranderen. Berekend met de gepubliceerde risicomodellen van de Europese cardiologie, helemaal in je browser.

Niets verlaat je browser. Geen account, geen cookies.

Jouw slagader, jouw cijfers

Wat je ziet: rode cellen, gele LDL-deeltjes, plaque op de wand. De vernauwing voor je is je risico.

Het idee

1

Wat je kunt veranderen, en hoeveel

De laatste stap vraagt wat je zou doen: je bloeddruk verlagen, je cholesterol verlagen, stoppen met roken, afvallen. Het effect van elk komt uit de grote behandelstudies, niet uit een gok: elke 10 mmHg van de bovendruk af haalt ongeveer een vijfde van het risico af, elke mmol/L van het LDL-cholesterol ongeveer evenveel. Voor stoppen met roken rekenen we gewoon dezelfde persoon als niet-roker door.

Schuif met de schuiven en kijk hoe de honderd hartjes en de slagader antwoorden. Neem dat beeld dan mee naar iemand die je kan meten.

2

Tien jaar of een heel leven

Artsen praten meestal over de komende tien jaar, omdat de richtlijnen en de behandelstudies daarop gebouwd zijn. Maar een veertiger met een slecht profiel heeft een klein tienjaarsrisico en een groot levenslang risico; de schade is traag en begint vroeg.

Daarom heeft deze calculator twee blikken. Tien jaar gebruikt de modellen die voor die horizon gemaakt zijn. Een heel leven volgt je jaar voor jaar tot je negentigste verjaardag en telt zowel de kans op een hartinfarct of beroerte als de kans om eerst aan iets anders te overlijden. In die blik tonen we ook de jaren die je naar verwachting zonder zo'n gebeurtenis leeft, want levenslang risico alleen kan je voor de gek houden: stop met roken en je leeft langer, en een langer leven komt meer risicojaren tegen.

3

Wat je ziet in de slagader

De slagader op deze pagina is geen afbeelding van je lichaam; het is een afbeelding van je cijfers. Elk antwoord verandert haar. Bloeddruk bepaalt de kracht van de pols tegen de wand. Cholesterol stuurt meer gele LDL-deeltjes door de stroom en laat plaque groeien aan de binnenkant. Roken maakt de wand donker en ontstoken. Diabetes verzoet het bloed met kristallen die de wand irriteren.

Voor je uit vernauwt het vat precies zoveel als je risico. Probeer je een actie, dan gaat de vernauwing live weer open. Het is een metafoor, zorgvuldig getekend: de cijfers erachter zijn de gepubliceerde modellen, de slagader is hoe we ze je laten voelen.

4

Risico is een aantal, geen oordeel

Niemand kan je vertellen of jij een hartinfarct krijgt. Wat de geneeskunde wel kan, is tellen. Neem honderd mensen van jouw leeftijd en geslacht, met jouw bloeddruk, jouw cholesterol, jouw gewoontes, en volg ze tien jaar. Een deel van hen krijgt een hartinfarct of beroerte; de meesten niet.

Dat aantal is je risico. We tonen het als honderd kleine hartjes, omdat "7 van de 100" meer zegt dan "7 %". En we zetten er altijd een tweede telling naast: dezelfde honderd mensen met ideale waarden. Het verschil tussen die twee is wat jij nog kunt veranderen.

De wetenschap achter de cijfers

Zes gepubliceerde modellen, gekozen op basis van je antwoorden zoals de Nederlandse richtlijn cardiovasculair risicomanagement het doet, plus de behandeleffecten uit de studies. Elke bron is gelinkt.

Treatment effects

De wat-als-schuiven, alle blikken

Elke 10 mmHg lagere bovendruk verlaagt het risico op grote hart- en vaatgebeurtenissen met ongeveer 20 % (relatief risico 0,80), ongeacht de startwaarde. Elke mmol/L lager LDL-cholesterol verlaagt het met ongeveer 21 tot 22 % (wij gebruiken 0,79). Beide komen uit meta-analyses van de gerandomiseerde studies en beide worden vermenigvuldigend op het modelrisico toegepast.

Bron: Ettehad D et al. (Lancet 2016); Cholesterol Treatment Trialists' Collaboration (Lancet 2010). Blood pressure lowering for prevention of cardiovascular disease and death; Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol. The Lancet 387: 957-967; The Lancet 376: 1670-1681, 2016, 2010.

SMART-REACH

Heel leven, vastgestelde vaatziekte of diabetes

De levenslange tegenhanger van SMART, afgeleid in het REACH-register van West-Europa en gevalideerd in Noord-Amerika en Utrecht. Het schat de jaren die iemand naar verwachting zonder nieuw hartinfarct of beroerte leeft, opnieuw met de concurrerende kans om aan iets anders te overlijden. Behandeleffecten worden toegepast zoals de auteurs het doen: als hazard ratio's uit de studies (een vijfde minder risico per 10 mmHg bovendruk, een vijfde minder per mmol/L LDL).

Bron: Kaasenbrood L, Bhatt DL, Dorresteijn JAN et al.. Estimated life expectancy without recurrent cardiovascular events in patients with vascular disease: the SMART-REACH model. Journal of the American Heart Association 7(16): e009217, 2018.

LIFE-CVD

Heel leven, ogenschijnlijk gezonde mensen

Een levenslang model, gebouwd in de Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis, met twee concurrerende kansen: een hartinfarct of beroerte, en overlijden aan een andere oorzaak. Jaar voor jaar tot 90 jaar volgt het geslacht, bloeddruk, non-HDL-cholesterol, body mass index, roken (nu of vroeger), diabetes en een ouder met een vroeg hartinfarct. Het heeft een eigen term voor het verlagen van LDL-cholesterol; bloeddruk, gewicht en roken worden in het profiel zelf veranderd.

Bron: Jaspers NEM, Blaha MJ, Matsushita K et al.. Prediction of individualized lifetime benefit from cholesterol lowering, blood pressure lowering, antithrombotic therapy, and smoking cessation in apparently healthy people. European Heart Journal 41(11): 1190-1199, 2020.

SMART

Tien jaar, vastgestelde vaatziekte

Voor mensen die al een hartinfarct, beroerte, aneurysma of perifeer vaatlijden hebben gehad. Afgeleid in het Utrechtse SMART-cohort en in gebruik in de preventietoolbox van de ESC. Invoer: leeftijd, geslacht, roken, bovendruk, diabetes, de plaatsen van vaatziekte, jaren sinds de eerste gebeurtenis, HDL- en totaal cholesterol, nierfunctie en C-reactief proteïne.

Bron: Dorresteijn JAN, Visseren FLJ, Wassink AMJ et al. (SMART Study Group). Development and validation of a prediction rule for recurrent vascular events based on a cohort study of patients with arterial disease: the SMART risk score. Heart 99(12): 866-872, 2013.

ADVANCE

Tien jaar, diabetes type 2, geen vaatziekte

Afgeleid in de ADVANCE-studie onder 7.168 mensen met diabetes type 2. Het voorspelt het vierjaarsrisico uit leeftijd bij diagnose, jaren diabetes, geslacht, polsdruk, behandelde hypertensie, boezemfibrilleren, retinopathie, HbA1c, de albumine/creatinine-ratio en non-HDL-cholesterol; wij rekenen het vierjaarscijfer door naar tien jaar.

Bron: Kengne AP, Patel A, Marre M et al. (ADVANCE Collaborative Group). Contemporary model for cardiovascular risk prediction in people with type 2 diabetes. European Journal of Cardiovascular Prevention and Rehabilitation 18(3): 393-398, 2011.

Older adults (PROSPER)

Tien jaar, 70 jaar en ouder, geen diabetes, geen vaatziekte

Boven de zeventig houden de klassieke kaarten op. Dit model is afgeleid in de PROSPER-studie onder mensen van 70 jaar en ouder en houdt rekening met concurrerende risico's: de kans om eerst aan iets anders te overlijden. Het gebruikt geslacht, leeftijd, roken, bovendruk, LDL- en HDL-cholesterol, nierfunctie (eGFR) en statinegebruik.

Bron: Stam-Slob MC, Visseren FLJ, Jukema JW et al.. Personalized absolute benefit of statin treatment for primary or secondary prevention of vascular disease in individual elderly patients. Clinical Research in Cardiology 106: 58-68, 2017.

SCORE

Tien jaar, 40 tot 69 jaar, geen diabetes, geen vaatziekte

De risicokaart van de European Society of Cardiology, in de versie voor laagrisicolanden (Nederland is er een). Uit geslacht, leeftijd, roken, bovendruk en totaal cholesterol leest hij het tienjaarsrisico af om aan hart- en vaatziekten te overlijden. Zoals de Nederlandse richtlijn doen we dat maal 3 voor mannen en maal 4 voor vrouwen om bij het risico op een hartinfarct of beroerte te komen, en maal 1,5 bij reumatoïde artritis.

Bron: Conroy RM, Pyörälä K, Fitzgerald AP et al. (SCORE project group). Estimation of ten-year risk of fatal cardiovascular disease in Europe: the SCORE project. European Heart Journal 24(11): 987-1003, 2003.

Vragen en antwoorden

Wat is het verschil tussen de SCORE2-calculator en de uitgebreide?

De SCORE2-pagina draait één algoritme, het model van de Europese richtlijn van 2021 (SCORE2 van 40 tot 69, SCORE2-OP van 70 tot 89), op zes antwoorden, en toont geen behandeleffecten: je schuift met je eigen waarden en het aantal volgt. De uitgebreide calculator kiest op basis van je antwoorden uit zes modellen, dus ook voor diabetes, eerdere hartziekte en het risico over een heel leven, en voegt een wat-als toe met de behandeleffecten uit de studies. Voor een ogenschijnlijk gezonde volwassene van 40 tot 89 geven de twee vergelijkbare maar niet dezelfde getallen: het zijn verschillende modellen, gebouwd op verschillende cohorten.

Wie heeft dit gemaakt?

Heart Health Calculator is onderdeel van Cardio Therapeutic Updates, onafhankelijke, op bewijs gebaseerde informatie en nascholing voor zorgprofessionals. De eerste versie werd in 2021 in Zeist aan het publiek getoond; deze editie denkt hem opnieuw uit met een levende slagader en dezelfde, geverifieerde modellen, en bewaart de originele app als derde keuze.

Kan ik mg/dL gebruiken in plaats van mmol/L?

Ja, wissel de eenheid bij de cholesterolvragen; HbA1c accepteert zowel % als mmol/mol. De omrekening gebeurt op de pagina (1 mmol/L = 38,67 mg/dL) en de modellen rekenen altijd in mmol/L.

Waar gaan mijn antwoorden heen?

Nergens heen. De modellen draaien in je browser; deze site heeft geen logica op een server, geen account, geen analytics-script en geen cookies. Deel je een uitslag, dan reizen de antwoorden mee in de link zelf, dus deel die alleen met mensen die ze mogen zien.

Waarom kan mijn levenslange risico stijgen als ik stop met roken?

Omdat de levenslange modellen twee dingen tegelijk tellen: de kans op een hartinfarct of beroerte, en de kans om eerst aan iets anders te overlijden. Een roker die stopt leeft langer, en een langer leven komt meer jaren tegen waarin een hartinfarct kan gebeuren. Daarom toont de levenslange blik ook de jaren die je naar verwachting zonder zo'n gebeurtenis leeft: dat getal wordt altijd beter.

Wat betekent "met ideale waarden"?

De tweede telling is hetzelfde model voor iemand van jouw leeftijd en geslacht die niet rookt, geen diabetes of vaatziekte heeft, een bovendruk van 120 mmHg, totaal cholesterol 4,0 mmol/L (LDL 2,5, HDL 1,3) en een body mass index van 23. Het is de vloer waarmee je vergeleken wordt, niet per se het doel dat je arts stelt.

Ik weet mijn cholesterol of bloeddruk niet. Kan ik hem toch gebruiken?

Ja. Elke vraag heeft een "weet ik niet". Het model gebruikt dan de gemiddelde waarde van de bevolking waarin het gemaakt is, en de uitslag zegt dat erbij. Een bloeddrukmeter bij de apotheek en een cholesteroltest bij de huisarts maken van de schatting je eigen cijfer.

Welk model wordt voor mij gebruikt?

Dat volgt uit je antwoorden, zoals de Nederlandse richtlijn cardiovasculair risicomanagement het doet. Onder de 70 zonder diabetes of vaatziekte: SCORE. 70 en ouder: het uit PROSPER afgeleide model voor ouderen. Diabetes: ADVANCE. Vastgestelde vaatziekte: SMART. Voor de levenslange blik: LIFE-CVD, of SMART-REACH bij diabetes of vaatziekte. De uitslag noemt altijd het gebruikte model.

Is deze calculator nauwkeurig voor mij?

Hij is zo nauwkeurig als de gepubliceerde modellen zijn: die voorspellen goed voor groepen en zijn met opzet onnauwkeurig voor één persoon. Zie het getal als een richting, niet als een diagnose. De volgorde van wat je kunt veranderen (roken, bloeddruk, cholesterol) is robuust; het exacte percentage niet.

Deze calculator is bedoeld voor uitleg en bewustwording. Hij schat het risico van een groep mensen met waarden zoals die van jou; hij kent jou niet. Het is geen medisch advies en vervangt nooit het gesprek met je huisarts of specialist, die kan meten wat deze pagina alleen kan vragen.

Heart Health Calculator

Alleen voor educatieve doeleinden

Deze site is bedoeld voor zorgprofessionals en geeft informatie voor educatieve doeleinden. Hij geeft geen medisch advies over een individu of een patiënt en biedt geen medische of diagnostische dienst. Wij garanderen niet dat de informatie aansluit bij jouw gezondheid of medische behoeften. Heb je zorgen over je gezondheid, neem dan contact op met een zorgverlener.